Jak wykuwała się dobra zmiana

Język, zamiast służyć komunikacji, dzieli, wskazuje, kto jest swój, a kto obcy. Moja znajoma z Warszawy, która po wielu latach nieobecności wróciła do Zagrzebia, rozchorowała się, poszła do lekarza, lekarz ją wypytywał o przebyte choroby i wtem wymienił nazwę jakiej nieznanej jej dolegliwości. Odpowiedziała: „Nie wiem, nigdy o tym nie słyszałam”. Lekarz zapytał: „Ty jesteś Chorwatką?”. „Tak”. „Nie znasz swojego języka? To wróć do mnie, jak się nauczysz”. Lekarz odmówił jej pomocy, bo nie znała nowej oficjalnej chorwackiej nazwy jakiejś choroby, przeżytej być może w dzieciństwie. Tak objawia się choroba, którą dzisiaj przeżywają tam wszyscy. Czasami jej ślady dostrzeżemy w sprawach drobnych. Istnieją niewielkie różnice, także leksykalne, między mową Chorwatów a mową Serbów. Po serbsku chleb to „kruch”, po chorwacku – „chlib”. Kiedy niechcący poprosiłem w Zagrzebiu o „kruch”, usłyszałem w odpowiedzi: za „kruch idi za Beograd” i nie sprzedano mi chleba.

To Konstanty Gebert w wykładzie inauguracyjnym zatytułowanym „Żyd, wieczny tłumacz”, wygłoszonym na konferencji w 1999 roku (materiały jej wydał Uniwersytet Gdański jako „Przekładając nieprzekładalne”). Może i u nas rozwija się taki podział, na srebrnopolski i chromopolski, termin „polegli” i „zginęli” jest tu żałosnym przykładem. Oczywiście był podobny proces z nowomową i w peerelu, ale tam za drętwą mową nie szła wiara i uczucie, wręcz odwrotnie, wszyscy skłonni byli ją wyśmiewać. A teraz za podziałem stoi wiara (a przynajmniej Episkopat), uczucia (szczególnie po kielichu) i duże pieniądze.

Reklamy

2 thoughts on “Jak wykuwała się dobra zmiana

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s