Różnice

Przełożenie ponad setki gruków Pieta Heina z duńskiego przez Bogusławę Sochańską to spora sprawa, choć może uchodzić za nieznaczące literacko zabawy. Gatunku bronić nie będę, najlepszą obroną są zabawy słowami uprawiane przez wielkich poetów. Nie będę też udawał, że widziałem duński oryginał tego, co ona tak po polsku oddała:

Pociecha przy trudnym wyborze
Wybierać z łatwością –
życzenie to próżne,
Trudność w tym, że różne
rzeczy – są różne.

Jednak zobaczywszy angielski wariant (czy oryginał? Piet Hein operował w obu językach indifferently), który tak wygląda:

All the difference
Choosing would be
easy if a
diff’rence didn’t
make things differ.

naszła mnie ochota na oddanie tego po naszemu w inny sposób. Chętnych do poprawienia czy odmienienia zachęcam do użycia miejsca w komentarzach.

W tym cała różnica
Wybieranie byłoby
łatwe aż banalnie
lecz różnica czyni rzeczy
różnymi realnie.

14 myśli na temat “Różnice

  1. Najtrudniejszym wybieranie jest, gdy alternatywy różnią się niewiele…

  2. Słowo ALTERNATYWA często używane jest błędnie jako JEDNA z możliwości (np. „alternatywą są przedterminowe wybory”), tymczasem słowo to oznacza WYBÓR MIĘDZY DWIEMA MOŻLIWOŚCIAMI. „Być albo nie być” – to jest alternatywa, a nie dwie alternatywy!

  3. Przez długie lata starałem się przekazywać zawodowy punkt widzenia (uwzględniając także to, że dla niektórych, całkiem dawnych matematyków, alternatywą była para wykluczających się możliwości, choć w logice matematycznej nie ma ani cienia tego wymogu), ale po paru dekadach załamałem się i uznaję, że jest mnóstwo osób mających za „alternatywę” jedną z opcji w jakimś wyborze.

    Niemniej jednak mam wciąż energię, by sprzeciwiać się mówieniu o „matemaTYce”, bo jak ktoś nie rozumie, że chodzi o „mateMAtykę”, powinien przemyśleć swoje nastawienie do polskiego.

  4. @babilas

    Słowo ALTERNATYWA często używane jest błędnie jako JEDNA z możliwości (np. „alternatywą są przedterminowe wybory”), tymczasem słowo to oznacza WYBÓR MIĘDZY DWIEMA MOŻLIWOŚCIAMI.

    No więc raczej niezupełnie.

    Wszystko zależy od kontekstu znaczeniowego i alternatywa ma ich sporo. Słowo to funkcjonuje w języku w obrębie (co najmniej) czterech różnych grup znaczeniowych.
    A mianowicie:

    » alternatywa – w odniesieniu do dylematu

    » alternatywa – jako jedna z możliwości

    » alternatywa – jako wątek w dyskusji

    » alternatywa – w kontekście logicznym

    Widać to doskonale w momencie gdy pochylimy się nad synonimami. Słownik synonimów JP wymienia ich 47, ale nie wolno ich bynajmniej używać dowolnie. Funkcjonują jedynie w obrębie własnej grupy znaczeniowej.

    alternatywa » w odniesieniu do dylematu
    dylemat, kwestia, problem, punkt sporny, pytanie, trudność, trudny wybór, twardy orzech do zgryzienia, węzeł gordyjski, zagadnienie, zagwozdka,

    alternatywa » jako jedna z możliwości
    ewentualność, możliwość, możność, okazja, opcja, propozycja, przypadek, sposobność, szansa, traf, wariant, wybór, wyjście,

    alternatywa » jako wątek w dyskusji
    dylemat, element, interes, interesik, interpelacja, kwestia, materia, materiał, motyw, możliwość, myśl, opcja, pierwiastek, problem, przedmiot, punkt, pytanie, rzecz, sprawa, temat, topos, treść, wątek, wersja, wybór, zadanie, zagadnienie, zapytanie,

    alternatywa » w kontekście logicznym
    dysjunkcja,suma logiczna, zagadka.

  5. Widać to doskonale w momencie gdy pochylimy się nad synonimami. Oj, telemachu, ja tu widzę tylko okrutne skrzywienie się nad alternatywą.

  6. Serio, serio. Cenię sobie różne strony z zestawieniem i klasyfikacją synonimów, ale ta, na którą natknąłeś się nie jest w moim odczuciu dobrze zrobiona. Wolę skromniejszą listę:

    1. logika matematyczna para zdań powiązanych spójnikiem „ale” (choć niekoniecznie połączonych kontekstem), uznawana za zdanie prawdziwe gdy przynajmniej jeden z jego składników jest prawdziwy. Przykład: dzieło Tuska jest genialne albo mój hummus jest doskonały.

    Przy użyciu zdań ze sobą sprzecznych mamy fabrykę tzw. tautologii, czyli zdań zawsze prawdziwych (np: być albo nie być; spać albo nie spać).

    2. popularny użytek, nadający wyrażeniu pozornej mądrości opcja przeciwstawna wyrażonemu uprzednio sądowi (np: sok z żółtej śliwki z jajkiem na miękko jest alternatywą na szczepienie dzieci przeciw odrze).

  7. Dziękuję.
    To znaczy dziękuję w sensie, że nie masz do mnie zasadnej pretensji o zaśmiecanie komentarzy jakimiś znaleziskami, których to znalezisk podrzucanie dowodzi umysłowej degrengolady i upadku i ogólnego osobniczego mentalnego spierniczenia .
    Zdarza mi się czasem, zapewne nie tylko mi, ale mimo to wstyd gdy nie opanuję w odpowiednim momencie chęci policzenia ziarenek i poinformowania ludzkości o wyniku.

  8. Biorąc pod rozwagę ogólnopolskie pieniactwo (ile to milionów pozwów zalega polskie sądy?) aż się dziwię, że gdy mamy jakąś niezgodność poglądów nie idziemy do adwokatów prosząc o wytoczenie sprawy.

  9. Trzydzieści parę lat temu popełniłem kilka jedynych linijek.
    „Powiedział w Dzienniku ktoś przenikliwy,
    Że mamy dwie alternatywy.
    Ale zapomniał w swojej mądrości,
    Alternatywa to dwie możliwości”
    Które to linijki znienacka pamięć odtworzyła.

  10. Dla mnie, jak dla Babilasa, alternatywa to wybor miedzy mozliwosciami, a nie jedna z alternatywnych mozliwosci.
    https://sjp.pwn.pl/szukaj/alternatywa.html
    Ale po angielsku jest inaczej („Alternative – One of two or more available possibilities”, Oxford dict.) , i moze stad zmiany w uzyciu.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s